Kleine ontdekkingen in de natuur
Kruiden & wilde planten
Langs bosranden, in weilanden en bij oude boerenerven valt een hele wereld aan planten te ontdekken. Maak kennis met een paar ervan, hun kenmerken en hun plek in de natuur en in de Zweedse alledaagse geschiedenis. Wat je vindt, hangt af van het seizoen, de groeiplaats en het weer.
Kleine ontdekkingen in de natuur
Kruiden & wilde planten
Grote brandnetel
Urtica dioica
Een bekende plant met gezaagde bladeren en brandharen. Hij gedijt op voedselrijke grond en werd zowel in de keuken als als textielvezel gebruikt.
Wilgenroosje
Chamaenerion angustifolium
De roze bloemaren van de zomer kleuren open terrein en open plekken in het bos. De plant heeft een traditie als voedselplant.
Duizendblad
Achillea millefolium
Fijn verdeelde bladeren en dichte schermen van kleine witte of lichtroze bloemen. Een plant om te leren kennen op open, zonnige plekken.
Moerasspirea
Filipendula ulmaria
Roomwitte bloemtrossen en een kenmerkende geur typeren de moerasspirea. De plant hoort bij vochtige grond en heeft een lange cultuurgeschiedenis.
Volgens de mensen die hier wonen, groeien zowel wilgenroosje als sint-janskruid in de omgeving van Håltebyn. Waar en wanneer je ze ziet, verschilt van jaar tot jaar.
Uitgelichte plant
Wilgenroosje – de roze bloemaren van de zomer
Het wilgenroosje fleurt de zomer op met zijn hoge, roze bloemaren. Je vindt het vooral in open bos, op kapvlakten en open plekken, en het is een van de planten die het zomerlandschap zo herkenbaar maken.
- SV
- Rallarros
- NO
- Geitrams
- EN
- Rosebay willowherb
- DE
- Schmalblättriges Weidenröschen
- FR
- Épilobe en épi
- NL
- Wilgenroosje
- Wetenschappelijke naam
- Chamaenerion angustifolium · Synoniem: Epilobium angustifolium · Ook wel: rallarros / mjölkört (Zweeds)
Zo herken je hem
Een hoge, rechtopstaande plant met smalle bladeren en roze bloemen langs het bovenste deel van de stengel. Als de zaden rijpen, ontstaat er licht, wollig zaadpluis.
Typische groeiplaatsen
Open bos, kapvlakten, open plekken en andere open, verstoorde grond.
Seizoen
Bloeit in de zomer. Het wollige zaadpluis verschijnt tegen de nazomer.
Traditie en gebruik
Het wilgenroosje is gebruikt als voedselplant. Jonge scheuten werden als voorjaarsgroente bereid, en de plant komt ook voor in tradities rond kruidenthee.
Goed om te weten
Ontdek hem met zorg. Leer de hele plant kennen en ga bij voorkeur mee met een deskundige gids. De tekst en foto’s op deze pagina zijn niet genoeg om de plant veilig te herkennen voordat je hem als voedsel gebruikt.
Urtica dioica
Grote brandnetel – de plant die iedereen kent
Weinig planten laten zich zo duidelijk opmerken als de brandnetel. Waar hij groeit, is de grond vaak voedselrijk — daarom houdt hij zich zo vaak op rond oude boerenerven.
- SV
- Brännässla
- NO
- Brennesle
- EN
- Stinging nettle
- DE
- Große Brennnessel
- FR
- Grande ortie
- NL
- Grote brandnetel
- Wetenschappelijke naam
- Urtica dioica
Zo herken je hem
Rechtopstaande stengels met tegenoverstaande, grof gezaagde bladeren. Bladeren en stengels hebben brandharen, en kleine groenige bloemen hangen in trossen uit de bladoksels. Let op meerdere kenmerken tegelijk.
Typische groeiplaatsen
Voedselrijke grond: rond boerderijen en oude boerenerven, langs bosranden, sloten en paden.
Seizoen
Jonge scheuten verschijnen in het voorjaar; de plant bloeit van de zomer tot in de herfst.
Traditie en gebruik
Brandnetels worden al lang in het voorjaar gegeten — brandnetelsoep is een klassieker in Zweden. De taaie vezels in de stengels zijn ook als textielmateriaal gebruikt.
Goed om te weten
De brandharen prikken bij aanraking — draag handschoenen. Pluk niet waar de grond vervuild kan zijn, bijvoorbeeld langs drukke wegen.
Achillea millefolium
Duizendblad – duizend kleine blaadjes
Duizendblad is een van de meest voorkomende bloemen van weilanden en bermen. De wetenschappelijke naam millefolium betekent “duizend bladeren” — een treffende beschrijving van het vederachtige blad.
- SV
- Rölleka
- NO
- Ryllik
- EN
- Yarrow
- DE
- Gemeine Schafgarbe
- FR
- Achillée millefeuille
- NL
- Duizendblad
- Wetenschappelijke naam
- Achillea millefolium
Zo herken je hem
Vederachtige, fijn verdeelde bladeren, een aromatische geur als je ze fijnwrijft, en platte, dichte schermen van kleine witte of lichtroze bloemhoofdjes.
Typische groeiplaatsen
Open, zonnige plekken: weilanden, graslanden, bermen en droge graslanden.
Seizoen
Bloeit van de vroege zomer tot in de herfst.
Traditie en gebruik
Duizendblad heeft al lang een plek in de volkstraditie en in oude boerentuinen. De geslachtsnaam Achillea verwijst naar Achilles uit de Griekse sage.
Goed om te weten
Van een afstand kan duizendblad worden verward met schermbloemigen (de peenfamilie), waarvan sommige zeer giftig zijn. Bekijk de bladeren en bloemhoofdjes goed — vertrouw nooit op één kenmerk alleen.
Filipendula ulmaria
Moerasspirea – de geur van een slootkant rond midzomer
Op een warme zomeravond ruik je de moerasspirea misschien al voordat je hem ziet. De schuimige, roomwitte bloemen steken uit boven natte weilanden, sloten en meeroevers.
- SV
- Älggräs
- NO
- Mjødurt
- EN
- Meadowsweet
- DE
- Echtes Mädesüß
- FR
- Reine-des-prés
- NL
- Moerasspirea
- Wetenschappelijke naam
- Filipendula ulmaria
Zo herken je hem
Een hoge plant met vaak roodachtige stengels, geveerde bladeren en dichte, roomwitte, zoet geurende bloemtrossen. Bekijk de hele plant — bladeren, stengels en bloemen samen.
Typische groeiplaatsen
Vochtige grond: natte weilanden, sloten, beekoevers, meeroevers en vochtige bosranden.
Seizoen
Bloeit in de hoogzomer.
Traditie en gebruik
Archeologische vondsten tonen aan dat moerasspirea al sinds de prehistorie door mensen wordt gebruikt. De Noorse naam mjødurt — “mede-kruid” — verwijst naar de lange band van de plant met dranken.
Goed om te weten
In de zomer trekken de bloemen veel insecten aan. Geniet van de geur waar de plant groeit, en laat de planten in natuurreservaten met rust.
Natuur- en cultuurhistorie — geen eetbare plant voor beginners
Sint-Janskruid – gele bloemen met een cultuurgeschiedenis
Met zijn gele bloemen hoort sint-janskruid bij de plantenwereld van de zomer. Het heeft een lange geschiedenis in volkstradities en is een interessante plant om tijdens een natuurwandeling te leren kennen.
- SV
- Äkta johannesört
- NO
- Prikkperikum
- EN
- St John's wort
- DE
- Echtes Johanniskraut
- FR
- Millepertuis perforé
- NL
- Sint-Janskruid
- Wetenschappelijke naam
- Hypericum perforatum
Zo herken je hem
Gele bloemen en kleine, tegenoverstaande bladeren. De bladeren hebben doorschijnende klierstipjes die je ziet als je ze tegen het licht houdt. Er zijn meerdere soortgelijke hertshooisoorten, dus gebruik meerdere kenmerken bij het determineren.
Typische groeiplaatsen
Droge, zonnige plekken zoals weilanden, bermen en open plekken in het bos.
Seizoen
Bloeit rond midzomer en de hele zomer door — de naam verwijst naar Sint-Jansdag rond midzomer.
Traditie en gebruik
Sint-janskruid kwam voor in oud volksgebruik en als smaakmaker. Hier wordt het beschreven als cultuurgeschiedenis, zonder enige bewering over medische effecten.
Goed om te weten
Producten met sint-janskruid kunnen de werking van veel geneesmiddelen beïnvloeden. Gebruik je medicijnen, overleg dan vóór gebruik met een arts of apotheker. Deze pagina geeft geen advies over dosering of zelfbehandeling.
Pluk met zorg
Pluk alleen planten die geplukt mogen worden, en laat er ruim genoeg staan. Graaf geen wortels of hele planten uit zonder toestemming van de grondeigenaar. Let op de speciale regels in natuurreservaten en andere beschermde gebieden.
Samen de natuur ontdekken
Kruidenwandelingen en natuurcursussen worden gepubliceerd onder Cursussen & evenementen zodra data en begeleiders bevestigd zijn.